Dik oturmak neden bu kadar önemlidir?
Omurga sağlığı, bütünsel sağlığımızın en önemli belirleyicilerinden biridir.
Omurgamız ne kadar hareketli, güçlü ve esnekse; günlük yaşamımızı o kadar rahat ve dengeli biçimde sürdürebiliriz.
Sağlıklı postür, bedeni sopa gibi katı tutmak değil; omurganın doğal kıvrımlarını korurken rahatça nefes alabildiğimiz ve hareket edebildiğimiz dengeli bir duruştur.
Frau Christina’nın “Dik Otur” Uyarısı
Ortaokulda okurken biyoloji öğretmenimiz Frau Christina, ders boyunca elinde uzun bir cetvel taşırdı.
Hafif kambur oturan bütün öğrencilerin omzuna cetvelle nazikçe dokunur ve:
“Dik otur!”
diye uyarırdı.
O dönemden aklımda kalan, sanki dersin yarısının bu uyarıyla geçtiğidir. O yaşımda bunun önemini tam olarak kavrayamamış olsam da Frau Christina’nın uyarısını her zaman dikkate aldım.
Ortaokuldan İş Hayatına Taşıdığım Alışkanlık
Christina’nın bu ısrarına o yıllarda hiçbir anlam veremezdim.
Fakat ortaokuldan itibaren lise ve üniversite öğrenciliğim boyunca, hatta ilk çalışma yıllarıma kadar her zaman oldukça dik oturdum.
Ortaokul sıralarında kazandığım bu alışkanlık nedeniyle duruşumla ilgili sık sık iltifatlar alıyordum. Ta ki İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nda broker olarak çalışmaya başlayana kadar.
Stresle Birlikte Duruşum Değişmeye Başladı
Üniversite sonrasında İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nda, her gün saatlerce ekran başında büyük bir hızla hisse senedi alım satım işlemleri yapmaya başladım.
O dönemden itibaren, sanırım yoğun stresin ve sürekli ekrana odaklanmanın etkisiyle, farkına varmadan otururken kamburlaşmaya başladım.
Zaman zaman kendimi öne doğru kapanmış biçimde yakalıyor ve hemen yeniden dikleşiyordum.
Duruşumla Duygu Durumum Arasındaki İlişkiyi Fark Ettim
Kambur oturduğum ve yeniden dikleştiğim anlar arasında psikolojimde bazı değişiklikler hissetmeye başlamıştım.
Omuzlarım öne düştüğünde ve bedenim kendi üzerine kapandığında kendimi daha düşük enerjili, atıl, miskin, moralsiz ve amaçsız hissediyordum.
Dikleşip göğüs kafesime ve nefesime yeniden alan açtığımda ise kendimi daha canlı ve toparlanmış hissediyordum.
Bu değişimleri fark ettiğim andan itibaren duruşuma çok daha fazla özen göstermeye başladım.
Böylece Frau Christina’nın çocukluk yıllarında bize kazandırdığı, ilk bakışta son derece basit görünen bu alışkanlığın aslında hayatımı ne kadar olumlu etkilediğini fark ettim.
Dik oturmak yalnızca dışarıdan daha düzgün görünmek değildi. Bedenimle, nefesimle, enerjimle ve duygularımla kurduğum ilişkiyi de etkiliyordu.
Duruş Duygu Durumunu Gerçekten Etkiler mi?
Beden duruşu ile duygu durumu arasında çift yönlü bir etkileşim olabilir.
Kendimizi üzgün veya yorgun hissettiğimizde bedenimiz kapanabilir; başımız ve omuzlarımız öne düşebilir. Benzer şekilde, daha açık ve dengeli bir duruş bazı kişilerde nefesin, enerjinin ve öz güven hissinin desteklenmesine yardımcı olabilir.
Bununla birlikte dik oturmak depresyon veya anksiyete tedavisi değildir. Duruş, psikolojik iyilik halini destekleyebilecek küçük farkındalık araçlarından biridir.
Omurgamız Bedenimizin Destek Sütunudur
Omurgamız başımızı ve gövdemizi destekleyen, hareket etmemize imkân tanıyan ve omuriliği koruyan son derece önemli bir yapıdır.
Boyun, sırt ve bel bölgelerindeki doğal kıvrımlar hareket sırasında yüklerin dengeli biçimde dağılmasına yardımcı olur.
Omurganın çevresindeki kasların güçlü, esnek ve dengeli olması; günlük hareketlerin daha konforlu biçimde yapılmasını destekler.
Sağlıklı Bir Oturuş Nasıl Olmalıdır?
Omurga Doğal Kalsın
Belinizi zorla düzleştirmeden omurganın doğal kıvrımlarını korumaya çalışın.
Ekran Göz Hizasında Olsun
Başınızı sürekli öne ve aşağıya eğmek zorunda kalmayacağınız bir ekran yüksekliği oluşturun.
Ayaklar Desteklensin
Ayaklarınızı yere veya uygun bir ayak desteğine rahatça yerleştirin.
Omuzları Rahat Bırakın
Omuzlarınızı yukarı çekmeyin veya zorla geriye bastırmayın; rahatça aşağı bırakın.
Nefesi Kısıtlamayın
Göğüs kafesiniz ve karnınız nefesle rahatça hareket edebilsin.
Pozisyonu Değiştirin
En iyi oturuş bile uzun süre değiştirilmeden korunduğunda yorucu hale gelebilir.
Dik Oturmak Tam 90 Derecede Durmak mıdır?
Hayır. Sağlıklı oturuş herkesi cetvelle çizilmiş gibi tam 90 derecede tutan katı bir pozisyon değildir.
Sandalyenin sırt desteğine ve yapılan işe bağlı olarak gövde hafifçe geriye yaslanabilir. Önemli olan belin desteklenmesi, omuzların rahat olması ve başın uzun süre öne düşmemesidir.
Bedeninizin rahatça küçük hareketler yapabildiği dinamik bir oturuş, katı biçimde donup kalmaktan daha sürdürülebilirdir.
Postür Bozukluğu Hangi Sorunlara Katkıda Bulunabilir?
Uzun süre öne eğilerek veya desteklenmeden oturmak bazı kişilerde boyun, omuz, sırt ve bel kaslarının daha çabuk yorulmasına katkıda bulunabilir.
Başın sürekli öne taşınması, omuzların kapanması ve uzun süre aynı pozisyonda kalmak kas gerginliği, tutukluk, baş ağrısı ve hareket sırasında rahatsızlıkla ilişkili olabilir.
Ancak ağrıların tek nedeni her zaman “kötü postür” değildir. Uyku, stres, fiziksel kapasite, yaralanmalar, hastalıklar ve hareketsizlik de birlikte değerlendirilmelidir.
Omurga ve İç Organ Hastalıkları Hakkında
Omurgadaki bir duruş değişikliğinin alerji, tiroit hastalığı, egzama, ülser, adet düzensizliği veya benzeri çok farklı hastalıkları doğrudan oluşturduğunu söylemek doğru değildir.
Omurga ve sinir sistemi bazı özel hastalıklarda organ işlevlerini etkileyebilir; ancak bu durumlar tıbbi muayene, görüntüleme ve uzman değerlendirmesi gerektirir.
Sorun Yalnızca Nasıl Oturduğunuz Değil, Ne Kadar Oturduğunuzdur
Mükemmel olduğunu düşündüğünüz bir pozisyonda bile saatlerce hareketsiz kalmak beden için yorucudur.
Kaslarımız ve eklemlerimiz hareket etmek için yaratılmıştır. Uzun süreli oturuşu kısa hareket molalarıyla bölmek, gün içinde yalnızca “dik durmaya çalışmaktan” daha etkili olabilir.
Çalışırken düzenli aralıklarla ayağa kalkın, birkaç adım yürüyün ve boyun, omuz, göğüs kafesi ile kalça bölgelerini nazikçe hareket ettirin.
Çocuklarda Postür Farkındalığı
Çocukluk döneminde çalışma masasının ve sandalyenin çocuğun boyuna uygun olması, ayakların desteklenmesi ve ekranın çok aşağıda bulunmaması önemlidir.
Bununla birlikte çocuklara sürekli “dimdik ve hiç kıpırdamadan otur” demek yerine hareket etmelerine, pozisyon değiştirmelerine ve oyunla güçlenmelerine fırsat vermek gerekir.
Sürekli ağrı, belirgin omuz veya kalça asimetrisi, yürüyüş değişikliği ya da giderek artan omurga eğriliği fark edilirse sağlık uzmanına başvurulmalıdır.
Omurga Sağlığınızı Desteklemek İçin
Hareket Molası Verin
Uzun süre oturuyorsanız düzenli aralıklarla ayağa kalkın ve hareket edin.
Çalışma Alanını Düzenleyin
Ekranı, klavyeyi ve sandalyeyi bedeninize uygun bir yüksekliğe getirin.
Tek Pozisyonda Donmayın
Zaman zaman geriye yaslanın, ayağa kalkın veya oturuş açınızı değiştirin.
Kaslarınızı Güçlendirin
Sırt, karın, kalça ve omuz çevresindeki kasları düzenli hareketle destekleyin.
Nefesinizi İzleyin
Otururken nefesinizin sıkışıp sıkışmadığını zaman zaman kontrol edin.
Bedeninizi Fark Edin
Omuzlarınızın yükseldiğini veya başınızın öne düştüğünü fark ettiğinizde nazikçe yeniden hizalanın.
Şimdi Duruşunuzu Kontrol Edin
Ayaklarınızı yere yerleştirin. Oturma kemiklerinizin üzerinde dengelenin. Omuzlarınızı gevşetin ve başınızın tepesinden nazikçe yukarı doğru uzadığınızı hayal edin.
Derin bir nefes alın. Kendinizi katılaştırmadan biraz daha açık, rahat ve canlı hissedip hissetmediğinizi gözlemleyin.
Peki Siz Omurga Sağlığınız İçin Ne Yapıyorsunuz?
Omurganın esnekliğini ve gücünü destekleyen günlük uygulamalar için yazının devamını okuyabilirsiniz.
Devam Yazısını OkuyunDik Oturmak ve Omurga Sağlığı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Dik oturmak neden önemlidir?
Dengeli bir oturuş omurganın doğal kıvrımlarının desteklenmesine, kasların gereksiz yük altında kalmamasına ve daha rahat hareket edilmesine yardımcı olabilir.
Dik oturmak tam 90 derecede durmak mıdır?
Hayır. Sağlıklı oturuş katı bir 90 derece kuralı değildir. Belin desteklendiği, omuzların rahat olduğu ve pozisyonun zaman zaman değiştirildiği bir oturuş daha uygundur.
Kambur oturmak sırt ağrısı yapar mı?
Uzun süre öne eğilmiş halde kalmak bazı kişilerde kas yorgunluğu, tutukluk ve ağrıya katkıda bulunabilir. Ancak sırt ağrısının yalnızca tek nedeni postür değildir.
En doğru oturma pozisyonu hangisidir?
Ayakların desteklendiği, belin rahat olduğu, omuzların gevşek kaldığı ve ekranın göz hizasına yakın bulunduğu oturuş uygundur. En önemli nokta aynı pozisyonda çok uzun kalmamaktır.
Postür duygu durumunu etkiler mi?
Bazı araştırmalar daha açık ve dik bir duruşun kısa süreli olarak olumlu duygu durumu ve öz güvenle ilişkili olabileceğini göstermektedir. Ancak postür psikolojik hastalıkların tedavisi değildir.
Dik oturmak iç organ hastalıklarını önler mi?
Dik oturmanın alerji, tiroit hastalığı, ülser veya benzeri hastalıkları doğrudan önlediği gösterilmemiştir. Sağlıklı postür öncelikle hareket konforunu ve kas-iskelet sistemini destekler.
Masa başında ne sıklıkla hareket edilmelidir?
Kesin tek bir süre bulunmasa da uzun oturma dönemlerini düzenli ve kısa hareket molalarıyla bölmek yararlıdır. Ayağa kalkmak, birkaç adım yürümek ve pozisyon değiştirmek yeterli bir başlangıçtır.
Ebru Şinik
Wellbeing & Ayurveda Uzmanı, Bütünsel Sağlık Yazarı